การปลูกพืชไม่ใช้ดิน คือการปลูกพืชลงในวัสดุปลูกอย่างอื่นที่ไม่ใช่ดิน ทั้งนี้เพื่อเป็นการลดข้อจำกัดและปัญหาต่างๆที่เกี่ยวกับดินหรือพื้นที่การปลูก โดยการสร้างและควบคุมสภาวะต่างๆให้เหมาะสมกับการเจริญเติบโตชองพืชที่ปลูก

ในการศึกษาเกี่ยวกับเรื่องการปลูกพืชไม่ใช้ดินอย่างจริงจังเกิดขึ้นมานานแล้วในต่างประเทศ ซึ่งแบ่งเป็นรูปแบบใหญ่ๆคือ

1.Soiless Culture หรือ Substrate Culture คือการปลูกพืชลงในวัสดุปลูกอื่นที่ไม่ใช่ดิน มี 3 แบบคือ

-          วัสดุอินทรีย์สาร เช่น ชานอ้อย ขี้เลื่อย ขุยมะพร้าว แกลบ ขี้เถ้า เป็นต้น

-          วัสดุอนินทรีย์สาร เช่น ทราย หิน กรวด เม็ดดินเผา เพอไลท์(Perlite)เป็นต้น

-          วัสดุสังเคราะห์ เช่น เม็ดโฟม  แผ่นฟองน้ำ เส้นใยพลาสติก เป็นต้น

2.Hydroponics คือการปลูกพืชโดยให้รากพืชแช่อยู่ในน้ำสารละลายธาตุอาหารโดยตรง มีหลายรูปแบบเช่น

-          Nutrient Film Technique (NFT) คือการปลูกพืชโดยให้รากพืชแช่อยู่ในรางน้ำสารละลายธาตุอาหารที่ไหลผ่านเป็นฟิล์มบางๆประมาณ 2-3 มิลลิเมตรอย่างช้าและต่อเนื่อง

-          Deep Flow Technique (DFT) คือการปลูกพืชโดยให้รากพืชแช่อยู่ในกระบะน้ำสารละลายธาตุอาหารที่มีระดับความลึกประมาณ 2-15 ซ.ม.

-          Dynamic Root Floating Technique (DRFT) คือการปลูกพืชที่มีรูปแบบผสมผสานระว่าง NFT และ DFT โดยให้รากพืชแช่อยู่ในรางน้ำสารละลายธาตุอาหารที่ไหลผ่านโดยมีระดับความสูงของน้ำในรางมากกว่าแบบ NFT อย่างช้าและต่อเนื่อง

3.Aeroponics คือการปลูกพืชโดยการฉีดพ่นน้ำสารละลายธาตอาหารให้กับรากพืชที่ลอยอยู่ในอากาศ