เกษตรอินทรีย์ที่ถือกันว่าเป็นธรรมชาติที่สุดนั้น  จะใช้ปุ๋ยอินทรีย์ ที่เป็นพืชหมัก และมูลสัตว์เป็นหลัก  ส่วนการปลูกพืชโดยไม่ใช้ดิน โดยเฉพาะการปลูกด้วยระบบไฮโดรโพนิกส์นั้น จะใช้ปุ๋ยอนินทรีย์ที่เป็นเกลือแร่ที่ค่อนข้างบริสุทธิ์เป็นหลัก  ซึ่งถ้ามองอย่างผิวเผิน จะคิดว่า การปลูกพืช 2 วิธีนี้มีความแตกต่างกันมาก  และอาจถึงขั้นที่มองว่า ระบบไฮโดรโพนิกส์ ไม่เป็นการปลูกแบบเป็นธรรมชาติ

แต่ถ้ามองให้ลึกซึ้งลงไปแล้ว จะเห็นว่า การปลูกทั้งสองวิธีนี้ เป็นการปลูกแบบเป็นธรรมชาติเท่ากัน  โดยเฉพาะ เมื่อมองในแง่ของสรีรวิทยาของพืช  และปฏิกริยาทางชีวเคมีที่ดำเนินในพืช  แล้วจะหาความแตกต่างได้ยากมาก  อาทิ

เนื่องจากปุ๋ยอินทรีย์ทั้งหลาย เริ่มแรกจะยังไม่สามารถใช้ประโยชน์ได้  เพราะจะต้องถูกทำให้ย่อยสลายโดยจุลินทรีย์ในดิน จนกลายเป็นสารอนินทรีย์ ที่เป็นเกลือแร่แบบเดียวกับที่ใช้ในระบบไฮโดรโพนิกส์ และแตกตัวเป็นไอออนแบบเดียวกัน  โดยเฉพาะพืชที่ปลูกบนดิน อาจมีขั้นตอนที่ดูดซับไอออน โดยอนุภาคของดิน  แล้วก็ปล่อยไอออนของธาตุอาหารให้รากพืช  เหมือนกับสารละลายธาตุอาหารในการปลูกด้วยระบบไฮโดรโพนิกส์

             การแลกเปลี่ยนไอออนระหว่างรากพืชกับสารละลาย เพื่อนำเอาไอออนของธาตุอาหารเข้าสู่พืช  เกิดขึ้นเหมือนกัน ทั้งในกรณีของสารละลายของดิน และกรณีของสารละลานธาตุอาหาร

             เมื่อพิจารณาทางสรีรวิทยาแล้ว  เนื่องจากสารละลายธาตุอาหารเป็นสารละลายที่เราเตรียมขึ้นจากปุ๋ยอนินทรีย์ที่ค่อนข้างบริสุทธิ์ ที่มีส่วนประกอบคล้ายคลึงกับสารละลายในดิน  (ชนิดที่อุดมสมบูรณ์) และเป็นไปตามความต้องการของพืชมากกว่าที่ได้รับจากดิน

             รากขนอ่อน จะดูดธาตุอาหาร และน้ำ  ไม่ว่าจะเป็นจากดิน หรือจากระบบไฮโดรโพนิกส์ ในลักษณะที่เหมือนกัน พืชจะจับคาร์บอนไดออกไซด์จากอากาศ แล้วดำเนินปฏิกิริยาทางชีวเคมี ที่เรียกกันว่า เมแทบอริซึม ( Metabolism ) อย่างเดียวกัน เพื่อนำไปสร้างใบ ดอก ผล ที่มากกว่า 90 % ได้มาจากน้ำ และคาร์บอนไดออกไซด์  โดยที่ 2 – 3 % มาจากเกลือแร่ที่ได้ไปใช้ประโยชน์เหมือนกันอีกด้วย

           ดังนั้นจึงสรุปได้ว่า การปลูกพืชโดยไม่ใช้ดิน  เป็นการปลูกแบบเป็นธรรมชาติ เหมือนการปลูกพืชบนดิน แต่เป็นการปลูกที่ใช้เทคโนโลยี ทีมีการจัดการที่ดีกว่า จึงทำให้เกิดศักยภาพในการผลิตที่ดีกว่า

ที่มา : เอกสารประกอบการอบรมหลักสูตร การปลูกพืชโดยไม่ใช้ดิน รุ่นที่ 6  โดย รศ.ดิเรก  ทองอร่าม